ay

Yahudiler, Yunanlar, Romalılar, Araplar ve Osmanlı hangi ayları kullanmıştı?

Nevşehirli Ortodoks ‘Karamanlar’ın, İstanbul’da kurduğu “Papa Georgios Cemiyeti” 1913 tarihinde ve 1914 tarihinde salname yani yıllıklar çıkarırlar. 1914 tarihinde çıkarılan salname “1914 Tarihli Karamanlıca Bir Nevşehir Salnamesi” olarak yayınlamışsa da salnameler İstanbul’da basılmıştır. Bizim yayınlayacağımız yazı 1913 tarihli Yunan harfli Türkçe salnamede bulunup, 1912 tarihinde İstanbul’da basılmıştır.

İç kapağında “Anadolu Rumlarına mahsus ilmi, edebi, fenni musavver SALNAME” ve “Nevşehirlilerin Papa Georgias Cemiyeti tarafından neşr olunur” yazmaktadır. Biz salname içinde bulunan “vakt-u-zeman ve tarih” metnini birkaç parça halinde aktararak sizlere sunacağız. Metnin bu bölümünde ay konusu alınmaktadır.

Bu yazıda Yahudilerin, Arapların, Antik Yunanlıların, Romalılar ve Osmanlıların kullandığı aylar hakkında bilgi bulacaksınız.

Ay

Ay, gök ayının göründüğünden başlayarak diğer göründüğüne kadar geçen günlerden ibarettir. Keza ay hesabı da muhteliftir:

1.) Şehr-i Kameri-i devri. Bu ay 27 gün, 5 saat, 43 dakika ve 23 saniyeden ibarettir ki kamerin[ay] Yer[dünya] etrafında bir kere devrinden hâsıl olan zaman demektir.

2.) Şehr-i Kameri-i riyaziye. Bu ay kamerin bir görünüşünden ikinci görünüşüne kadar geçen zamandan hâsıl olup, 29 gün, 12 saat, 44 dakika ve 3 saniyeden ibarettir.

3.) Şehr-i siyasi. Bu ay yalınız 30 yahod 29 günden ibarettir.

4.) Şehr-i Şemsi. Bu ay ilmi heyetçe(astronomikos) kabul olunan sene-yi şemsiyenin[güneş senesi] temam 12 parçasından bir parçası olup, 30 gün, 10 saat, 29 dakika ve 4 saniyeden ibarettir.

5.) Şehr-i Şemsi-yi Siyasi. Bu ay yakınız 30 yahod 31 günden ibarettir.

Yukarıda beyan olunan aylardan, 1nci, 2nci ve 4nci aylar erbab-ı fenn-i heyet(astronomoi) nezdinde kullanılır . Pratikler[ameliat] âleminde ise, siyasi denilen iki aylar, yani 3ncü ki Yahudi ve İslamlarda kullanmaktadır ve son 5inci ki Eski Romalılarda ve şimdi bizde caridir, kullanılıyor.

Yahudilerin aylarının ismi şunlardır:

“Tişri” 30 gün, “(h)eşvan” 29, “Kislev” 30, “Tevet” 29, “Şevat” 30, “Adar” 30, “Veadar” 29, “Nisan” 30, “İyar” 30, “Sivan” 30, “Tamuz” 29, “Av” 30, ve “İlul” 29 dur.

Araplar aylarına şu isimleri verirler:

“Muharrem” 29 gün, “Safer” 29, “Rebi-ül-evvel” 30, “Rebi-ül-ahir” 29, “Recep” 30, “Şaban” 30, “Ramazan” 30, “Şavval” 29, “Zilkade” 29 ve “Zilhicre” 30.

Atik Atinalılar aylarının isimleri şunlardır:

“(H)ekatombaion, Metageitnion, Boedromion, Maimaterion, Ptanephion, Poseideon, Gamelion, Anthesterion, Elaphebolion, Mounikhion, Thargelion ve Skirophorion. Adı geçen aylardan birincisi takriben bizim Iulios ayına denktir . Atinalılar, gün için hafta ayırmamışlardır, ayı üçe taksim etmişler ve birinci 10 güne ayın “evaili”, ikinciye “gurresi” ve üçüncüsüne “ahiri” demişlerdir.

Romalılar gelince, bunlar aylarına şimdi bizim istiane ettiğimiz isimleri, yani “Martios, Aprilios ve küsur namları verirlerdi. Bunlardan “Martios” Latince “Mars”(Ares=harp ilahı), “Aprilios” “Aprio”(açmak, yani bahar çiçeklerinin açması), “Maios” “Maia” (Maia ilahesi), “Iunios” “Zuno”((H)era ilahesi), “Iulios”(Iulios Kaysar), “Augustos”(Augustos Kaysar), “Semtembrios”(yedinci), “Oktobrios”(sekizinci), “Noembrios”(dokuzuncu), “Dekembrios”(onuncu), “Ianuarios” (ilk gününde zikr-i tahsis olunmuş “Ianus” ilah) ve “Februaruios”(“Febrona” ilahesi ki kefaret kurbanı kesilirdi) manasını alınırdı. Romalılar sene başına Marttan, yani ilkbahardan itibar ederlerdi. Biz ise Ianuariosdan, yani Iesus Hristos doğumuna muadil aydan hesap ederiz.

Osmanlılar dini olarak Arabi ayları ve siyasi olarak Romalıların şemsi aylarını kullanırlar. Siyasi ayların bazısının, (Mart, Mayıs ve Agostos gibi) isimlerini Romalılardan, ve diğerlerinin (Nisan, Temmuz, Eylül, Teşvin ve Şubat gibi) Yahudilerden almışlardır.

Facebook sayfamızı takip ediniz

Herkes Dergisi Resmi Facebook Sayfası

İlgi çeken kısa yazılar:

Zamana yolculuk

İzmir’den Manisa’ya bisiklet yolculuğu

Tesla Türkiye fiyatı ne kadar?

Dünyada ve Türkiye’de organik tarım

Kirli Melek

Aynanın İçinden satranç Motifi 3. Bölüm

Hey taksi!