Yazılar

Sosyal Liberalizm

Sosyal Liberalizm

19. yüzyılda büyük bir çıkış yaşayan liberalizm, kapitalizm ile paralel bir şekilde gelişmiştir. Kapitalin serbest dolaşımı ve ticari imkanlar açısından kapitalizmin liberalizme ihtiyacı vardı. Nitekim, kapitalizmin dünyanın büyük bölümünde ekonomik altyapı olabilmesinde liberalizmin büyük bir payı oldu. Marksist açıdan bakılacak olur ise ekonomik altyapı, siyasal üstyapıyı belirler. Bu açıdan baktığımızda da, kapitalizmin siyasal üstyapı olarak liberalizme ihtiyaç duyduğu kabul edilebilir. Sosyal Liberalizm ve Klasik Liberalizm arasındaki farkı ekonomiden ziyade insan hakları ve sosyal haklar belirliyor.

Sosyal liberalizm

Liberalizm ile sosyal liberalizmin gelişimi ise paralel olmadı. 19. yüzyılda kapitalizmin en vahşi yüzü Avrupa’da yaşandı. Çalışma koşullarıın zorluğu ve sosyal yaşamın arka planda bırakılması, sosyal liberalizm zaafiyetini doğurdu. Ancak, sosyalizmin tohumlarının filizlendiği 19. yüzyılda sistemin devam edebilmesi için kapitalizmin dizginlenmesi ve işçi sınıfını sosyal haklarının genişletilmesi elzem bir ihtiyaç olarak belirdi. Kapitalizmin doruğu olan emperyalizmin neticesinde 1. Dünya Savaşı‘nın yarattığı yıkım, sosyalist şuur açısından uygun bir zemin hazırladı. Kapitalizmin devamlılığı için sosyalizm dizginlenmeliydi ve bunun bir tek yolu vardı. O da, sosyal liberalizm ile Avrupa ülkelerinde liberalizmi ekonomik boyutun ötesine taşımaktı.

Öncelikle 20. Yüzyıl‘da Batılı devletlerin çoğunda ve birçok gelişmekte olan ülkede devlet müdahalesinde bir artış görüldü. Bu devlet müdahalelerinin büyük bölümü, sosyal refah biçiminde görüldü. Yoksulluk, hastalıklar ve cehalet ile mücadele etme ve bu şekilde yönetimlerin vatandaşların refah sağlama teşebbüsleri yoğunlaştı. 19. Yüzyıl’da tipik minimal bir devlet söz konusu iken, 20 Yüzyıl’da tipik bir refah devleti görülmüştür ve bu durum modern devleti oluşturmuştur.

Devletler sosyal devlet çerçevesinde ulusal verimliliği arttırma ve sağlıklı işgücü amaçlamıştır. Elbette bu esnada daha güçlü askeri güce sahip olma arzusuna da kapılmışlardır. Askeri gelişimin yanı sıra, genel oy hakkının verilmesi işçi sınıfının taleplerini arttırmış ve köylü sınıfının sosyal reform talepleriyle siyasal yapıya baskı uygulanmıştır. Seçim baskıları sonucu Avrupa hızlı bir demokratikleşme süreci yaşadı. Bu talepler neredeyse toplumun her kesimi tarafından dile getirilmiştir. Sosyalistler, liberaller, muhafazakarlar, feministler ve hatta faşistlerin neredeyse tek ortak noktası bu toplumsal taleplerde birleşmiştir. Liberaller içerisinde özellikle modern liberaller bu talepleri daha arzulu yaptı. Bu anlayış, bireysel sorumluluk ve kişisel çabanın erdemlerini yücelten klasik liberalizmin zıt yönünde gelişmiştir.

Liberal anlayıştaki fırsat eşitliği kapsamında refah anlayışı savunuldu modern liberaller tarafından. Eğer bazı bireyler ve gruplar mevcut sosyal koşullardan dolayı zarara uğruyor ise, o zaman devletin zararları minimum düzeye indirmesi veya ortadan kaldırması gerektiği şiddetli bir dille savunuldu. 20. Yüzyıl’da liberal partiler toplumsal refahı savunmuşlardır. Bu görüş Avrupa’da İngiltere‘de 1. Dünya Savaşı’ndan evvel yükselişe geçti.İngiltere’de Asquith Liberal hükümeti tarafından ortaya atıldı. Yaşlılık maaşı ve kısıtlı da olsa ücretsiz sağlık hizmeti, işsizlik maaşı gibi birçok yeniliği hayata geçirmişlerdi. Modern liberal Wiliam Beveridge tarafından 1942‘de kaleme alınan Beveridge Raporu‘na göre İkinci Dünya Savaşı sonrasında sosyal haklar liberal Avrupa’da daha da genişletilmişti. Bu reformlar, “beşikten mezara dek sosyal haklar” olarak görülen ve yaşamın her aşamasını içeren geniş haklar içeriyordu.

Sosyal liberalizm, klasik liberalizm ile sosyalizm arasındaki derin çizginin ta kendisini oluşturuyordu. 21. Yüzyıl’da Türkiye’de de birçok kapitalist tarafından dile getirilmeye başlayan iyileştirmeler, büyük tartışmalara neden oluyor. 2016’da Ali Koç, işçilerin durumunun iyileştirilmesini ısrarla dile getirerek Türkiye‘de 21. Yüzyıl reformlarının fitilini ateşleyecek sermaye sahibi olarak görülüyor. Sosyal Liberalizm, Türkiye ve diğer gelişmekte olan ülkelerde kapitalizmin devamlılığı için bir güvencedir. Bu sebeple, sistemin devamlılığı için üretimde yer alan işçi sınıfının durumunun iyileştirilmesi ve sisteme karşı olası bir baş kaldırının önüne geçilmesi gerektiği bir ihtiyaç olarak hükümete sunuluyor.

Son olarak, John Rawls A Justice Theory(Bir Adalet Teorisi, 1970) adlı eserinde, “hakkaniyet olarak eşitlik” anlayışına dayalı refah uygulamalarını ve yeniden paylaşımı savunmuştur. Rawls’a göre, eğer insanlar sosyal konum ve koşullarının farkında olmasaydı; eşitlikçi bir toplumu yoksulluktan sakınma arzusu zenginliğin cazibesinden daha güçlü olduğundan eşitsizlik olana göre daha “hakkaniyetli” görürlerdi. Bu sebeple Rawls farklılık ilkesini önerir, bir başka deyişle, sosyal ve iktisadi eşitsizliklerin, çalışma güdüsünün sağlanması için belli bir ölçüde eşitsizliğe olan ihtiyacın farkında olmakla birlikte en az variyetli olanların menfaatini gözetecek şekilde ele alınması gerektiğini iddia eder.

Herkes Dergisi Resmi Facebook Sayfası

Yeni Orta Doğu’da Bölgesel Güç Olmak

Toplumsal Sorun Üzerine

Nude Dressing Her Hair

Nude Dressing Her Hair

İnsanı, doğayı ve eşyaları birçok boyutuyla inceleyen, sanatta eskiye dayalı tüm fikirleri yerle bir ederek farklı bir anlayışı ortaya koyan ve Empresyonizm / İzlenimcilik akımına karşı bir tepki olarak çıktığı varsayılan “Kübizm” akımının öncülerinden biri olan Pablo Picasso‘nun günümüzde değeri milyonlarca dolar değerindeki tablolarını duymuşsunuzdur.

İlham perisi olarak tanımladığı sevgilisi Dora Maar’ın
Dora Maar Au Chat…

Saint Lazare Hastanesi’ndeki bir mahkumu anlattığı düşünülmekte olan
Femme Aux Bras Crosies…

Pierrette’in Düğünü…

Bir meyhaneye ücretsiz yemek karşılığında yaptığı “Au Lapinm Agile” gibi eserlerinin yanı sıra sayamadığım ve sanat koleksiyoncuları, iş adamları tarafından satın alınan onlarca tablosunun yanı sıra bir de “Nude Dressing Her Hair”
(Saçını Tarayan Çıplak Kadın)
adlı tablosu bulunmaktadır.

Bu eser, bugün İstanbul Kaçakçılık Suçlarıyla Mücadele Şube Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen operasyonun sonucunda ortaya çıktı. Tablonun sahte olup olmadığının belirlenmesi için Mimar Sinan Üniversitesi’ne gönderildi. Orijinal olduğuna dair kanıtlanması durumunda ve yurtdışındaki koleksiyonerin belgeleri sunması durumunda tablo iade edilecek. Sunmaması durumunda ise müzelerin birinde sergilenecek. Eğer eserin sahteliği söz konusuysa, kalbim dayanmayacak…

Mehmet Başkan

PKK’ya AK Partililer Söz Söyleyemez

PKK ile mücadele edildiği edildiği iddia ediliyor. Hatta, bir canlı yayına bağlanan izleyici çocuklar ölmesin dedi diye, programın sunucusu bir başka yayında özür dahi dilemek zorunda kaldı. 1990’lı yıllarda yaşadıklarımıza çok yakın bir hakikat bu. Terör ile mücadelenin popülizm birbirine karıştırıldı. AK Parti’nin kabahatli olması da, bu popülizmin en önemli sebeplerinin başında geliyor.

Geçmişte AK Parti büyüklerinin sözleri ile AK Parti – PKK ilişkisinin seviyesini anlamak için incelenebilir. İlk olarak, Sayın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın bir sözü var: “PKK ile görüşen arkadaşı ben gönderdim. Sıkıntısı olan bana söylesin.” Başbakan Ahmet Davutoğlu’nun sözüyle devam edelim. “ Kürtçe yasağını biz kaldırdık, bana Serok Ahmet diyorlar.” Sayın Bülent Arınç’ın sözleri ile devam edelim. “Sayın Öcalan demeyi ve PKK bayrağı açmayı suç olmaktan çıkardık.” Bülent Arınç’ın deyimi ile partinin yeni yetmelerinden Yalçın Akdoğan’a ise “Öcalan’ın olayları okuma kabiliyeti ve tecrübesi var.”  Öcalan’ın imajının iyileştirilmesinde AK Parti yönetiminin çok büyük emekleri geçti. AK Parti’nin önemli isimlerinden Beşir Atalay’ın sözüyle devam edelim. “Öcalan’ın mesajları bizim de düşüncemiz”. PKK ile AK Parti’nin fikir birliği içerisinde olmaları hiç kimseye rahatsızlık vermedi ama bir akademisyenin durun demesi AK Parti tabanı için ihanet olarak algılandı. İhanet olarak algılatıldı. Ne yazık ki artık Türkiye’de büyük bir çoğunluk olayları algılamıyor, algılamaları gerektiği gibi algılatılıyor.

Onlarca AK Partili ismin bu tür beyanı var ancak paylaşmaya değer görmüyorum. En tepeyi göstermek yeterli olur. AK Parti’nin senelerce PKK’yla koyun koyuna olması ve PKK’yı itibarlı bir konuma getirmesi hiç kimsenin hafızasından silinmesin. Habur’da zafer edasıyla PKK’lı teröristler sınırda karşılanıp seyyar mahkemelerde yargılanıp serbest bırakılırken susan AK Partililer sakın ola barış isteyen akademisyenlere ve sanatçılara laf söylemeye kalkmasınlar. Herkesin onları eleştirme hakkı var, en azından benim onları eleştirme hakkım var çünkü ben PKK’ya yardım ve yataklık yapmadım. Ancak geçmişte PKK’ya yardım edenlerin bugün insanları linç etmeye hakkı yok.

Barış istemek, çocuklar öldürülmesin demek vatan hainliği ise en büyük vatan haini tüm AK Partililerdir. Ancak, barış istemek vatan hainliği değildir, bu sebeple AK Partililer için de vatan haini denemez. AK Partililer bugünlerde her ılımlı mesaj vereni vatan haini ilan ettikleri için suçlular. İşlerin daha da çözülmez hale sokulmasına neden oldukları için suçlular. PKK silahlanırken, mühimmat depolayıp hendekler hazırlarken sessiz kalanların bugün kesinlikle diğer kesimlere teröre destek oluyorsunuz demeye hakkı yok.

PKK hakkında herkesin söz söyleme hakkı var şuan ama AK Parti yönetiminin de, tabanının da söz söylemeye hakkı yok. 1 sene evvele dek PKK güzellemeleri yapan partinin çatısı altında olup da PKK’ya laf söylemeye kalktığında dur bakalım hele derler.

Can Donduran

Devlet ve Güvenlik

Yurttaşlarının güvenliği, ortaya çıktığı günden bu yana devletin sorumluluk alanına düşen en öncelikli konulardan biridir. Hatta biraz da yüzeysel bir bakışla, “devlet” kavramının doğuşuna, bireylerin güvenlik ihtiyacını karşılayacak bir mekanizmaya duyulan gereksinimin yol açtığını söylemek yanlış olmaz. Bireylerin, can güvenliği mülkiyet hakkı vb. bazı temel haklarının korunması karşılığında, bugün “anayasa” olarak adlandırdığımız toplumsal bir sözleşme aracılığıyla, sınırsız özgürlüklerinin bir kısmını devrederek ortaya çıkardığı yapıdır devlet. Devlet gücünün insan eliyle kullanılma zorunluluğu ister istemez bazı ülkelerde dönem dönem aşırıya kaçmış ve bugüne geldiğimizde fazlaca sorgulanır olmuştur. Diğer boyutlarını bir tarafa bırakırsak, günümüzdeki temel sorun, zaten bireyin özgürlüklerinin sınırlanması yoluyla güvenliklerini sağlama amacıyla doğan devletin hala yurttaşlarının özgürlüklerini, can güvenliğini sağlamak “bahanesiyle” sınırlamaya çalışmasıdır.

Devlet ve güvenlik

Totaliter rejimlerde görülen, Orwell ve Huxley’in eşsiz distopyalarına konu olan bu eğilimin Soğuk Savaş’ın sona ermesiyle birlikte yok olacağı düşünülürken aksine; süratlenen küreselleşme ve neo-liberal politikalar sonucu insanlığın geldiği nokta geçmişi aratacak boyuttadır. Dünyanın her kösesinde, gelişmişlik seviyesi her ne olursa olsun, bütün devletlerde bu tür bir eğilim ve bu eğilime paralel yasal düzenlemeler ya da eylemler göze çarpmaktadır.

Doksanlı yıllardaki lokal örnekler bir yana, 11 Eylül saldırıları sonrası ABD’de Kongre tarafından onaylanan Patriot Act bu yöndeki endişeleri bütün Dünya’da alarma geçiren ilk adım oldu. İstihbarat teşkilatlarının yurttaşları gözetleme yetkilerinin artırılması, genişletilen yetki alanlarının muğlak tanımlanması, hak ve özgürlük çerçevesinin can güvenliği çemberinin baskılanması sonucunda daralmasına işaret ediyordu. Bu yöndeki diğer bir güncel adım da Fransa’dan geldi. Paris saldırıları, Charlie Hebdo saldırısıyla sarsılan devletin en temel sorumluluklarından birini yerine getirmekteki yetersizliğini bütün çıplaklığıyla gücü kullananların yüzüne vurdu. Tıpkı İkiz Kuleler’in yerle bir olması gibi. Devletin refleksi yine aynıydı: Radikal önlemleri izleyen “şimdilik” üç aya uzamasına karar verilmiş olağanüstü hal uygulamaları. Hâlbuki birey, sınırsız özgürlüğünden anayasa ve yasalar aracılığıyla devlet lehine feragat ederken karşılığında can güvenliğinin sağlanacağının garantisini almıştı. Bugün ise devlet, kendi yetersizliğini gizlemek adına “Benim için özgürlüğünden biraz daha vazgeç, bu sefer kesin ölmeni engelleyeceğim” demektedir ve acı olan bir kesimin koşulsuz bir biçimde buna itaat etmesidir. Size borcunu zamanında ödemeyen birisi gelip, “bana biraz daha borç ver bu sefer kesin ödeyeceğim” derse muhtemelen cevabınız evet olmaz. Ama bunu yapan devlet olunca, bunu yıllar içinde mütemadiyen yapmış olmasına rağmen, hayır diyememek hatta bu talebi neredeyse doğal karşılamak; birey olma bilincinin ve yurttaşla devlet ilişkisi noktasındaki algının zamanla sistematik bir biçimde erozyona uğratılmasının sonucudur.

1990’lı yıllarda, bugün birçoğumuzun eleştirdiği Türkiye’nin de refleksi aynı yönde şekillenmişti. Ülkenin bir bölümünde güvenliği sağlamaktan aciz olan devlet, öncelikle o bölgede yaşayan vatandaşları olmak üzere tüm bireylerin özgürlüklerinin sınırlarını biraz daha daraltmak suretiyle terörle mücadele ettiğini söylüyordu. OHAL uygulamaları bir yana, bu olay medya eliyle o kadar normalleştirilmişti ki, bölge dışında yer alan büyükşehirlerde riskli olarak nitelenen noktalarda çöp kutusu bile bulunmuyordu. Bu uygulamalar yasal olsa bile devletin varoluş mantığıyla çelişiyor ama çok küçük bir azınlık hariç kimse bunun devlet gücünün aşırı ve yersiz kullanımı olduğunu dillendirmiyordu.

O gün buna göz yummanın, sessiz kalmanın bir faydası olmadığı bugün itibarıyla net bir biçimde ortaya çıkmıştır. Devletin aczi öyle bir boyuttadır ki artık ülkede sokağa çıkılamayan şehirler, gömülemeyen ölüler ve okula gidemeyen çocuklar mevuttur. En kötüsü de yurttaşların bir kısmı, devletin yetersizliğini yüzüne vurup buna dur demek yerine bu uygulamalara uydurulan kılıfları savunmakla o kadar meşgul ki zaten alacaklı olduğu birine biraz daha borç verdiğini fark edemeyecek durumda. İşlevsizliği defalarca ispatlanmış bu sessizlik kendine hala taraftar buluyor ve hep de bulacak aslında. Temel sorun, sessiz kalmadığını iddia edenlerin sesini ne kadar yükselttiği ve etkisini hangi boyutlarda gösterebildiğidir. Terör kabul edilemez, onaylanamaz bir şiddet biçimidir lakin özgürlük kaybına uğramadan çözümü mümkündür. Devletin her fırsatta vatandaşlarının özgürlüklerinin bir kısmını daha çalması ve bu noktada bir tepkiyle karşılaşmaması ise geri dönülemez, sonu karanlık bir yolda atılmış adımdan başka bir şey değildir.

İnsan tarihte bir kere sınırsız özgürlüklerinin sınırlanmasını kabul etmiş ve bu yolla devleti ortaya çıkarmıştır. Bu noktadan sonra, hiçbir sebeple sahip olduğu özgürlükten vazgeçmeye razı olmamalıdır çünkü Benjamin Franklin’in dediği gibi “güvenliği için özgürlüğünden vazgeçmeye hazır toplumlar ne güvenliği ne de özgürlüğü hak ederler ve sonunda ikisini de kaybederler.”    

                                                                                  

                                                                                  

 

Herkesin Dergisi

Yalnızca Sitem


Uzun bir süredir ben ve müzisyen bazı dostlarım son haftalarda tekrar başlayan ülke kaosunda yitirdiğimiz canların hemen ardından sürekli eleştiri yağmuruna tutuluyoruz. Eleştiriler ise yerini zaman zaman sert tartışmalara bırakıyor. Artık bu tartışmaların son bulması gerekiyor. Dostlarımı bilmem ama ben konserlerimi sürdüreceğim.
Birazcık nedenlerinden bahsedeyim;

Öncelikle terör ne ister ve neyi amaçlar ?
Can almak ister. Can yakmayı, korku salmayı, insanlar içinde endişe yaratmayı, üzüntüyü, nefreti ve ülkemizde yarım yamalak ayakta duran toplumun dengesini sarsmayı amaçlar. Morallerin iyice dibe vurduğu, halkların bir aradayken birbirine kırdırılmasının sağlandığı ortamlar oluşturmayı amaçlar. Kimi zaman bu amaca ulaşır da…

Bizlerin neler düşündüğünü soruyor musunuz ? Yüreğimizde ne tür kıyametlerin koptuğunu biliyor musunuz ? Eserlerimizde veya yorumladığımız başka eserlerde sadece coşku bulunmamaktadır. Bizler isyanla, haykırışla, aşkla ve birçok duyguyla iç içeyiz.
Repertuvarımızda gururla söylediğimiz marşlar vardır. Evladını yitirmiş ana ve babanın ağıdı vardır. Terörün asıl amaçladığı “yaşamın akış yönünün ve hızının değişimine” uymayacağım.

Ben ve arkadaşlarım konser programlarımızı iptal edelim. Sonra tiyatrolar ve sinemalar da kapatılsın. Tüm AVM’leri kapatalım. Eğlence merkezi denilen mekanları da kapatalım.
Futbol dahil hiçbir spor karşılaşması yapılmasın. Tv’lerde yayın olmasın.
Radyo programları bir süreliğine son bulsun. Sokağımızda bulunan bakkal, kasap,
manav vs. dükkan açmaktan vazgeçsin.

Evlenecek olan dostlarımız evlenmekten vazgeçsinler. Evlenmiş olanlar da yıldönümlerini kutlamasınlar. Doğum günü olan arkadaşların yeni yaşları da kutlanmasın. Erteleyelim sürekli..

Hangi görüşte olursanız olun, partilerinizin ilçe ve il toplantılarına da katılmayın.
Dergi ya da gazete basacaksanız eğer, erteleyin gitsin. Dernekler de kapalı dursun.
Çocuklar evden dışarıya adımını atmasın. Gençler kafelere ve barlara gitmesin.
Anne ve babalarımız komşuya da gitmesin. Akraba, eş dost ziyarete de gelmesin..

Çalışılmasın. İşe gidilmesin. İşlerimizle meşgul olmayalım. Sürekli korkalım, üzülelim ve yasa bürünelim. Terörün tam da istediği gibi hayatı durduralım ne dersiniz ?

Sizce böyle mi olmalı ?

Bana veya bir başka meslektaşıma “konser verme !” demeyin. Ressam arkadaşımın açacağı sergiye müdahale etmeyin. Tiyatro sanatçısı dostuma sataşmayın. Yaşamın üzerimizde bıraktığı izler var. Üzüntülerimiz, umutlarımız, isyanlarımız, haykırışlarımız var. Bunlar icralarımızda her zaman oldu ve bundan sonra da olacak.
Bizlere eğlence unsuru gibi bakmaktan vazgeçin…