Osmanlı toplum yapısı

Osmanlı toplum yapısı

Osmanlı toplum yapısı ele alınır iken Klasik Osmanlı toplumu ile başlamak gerekir. 1450-1550 arasını kapsayan bu dönem, statü toplumu görüntüsüne sahiptir. Osmanlı toplum yapısı kaça ayrılır? Osmanlı toplum yapısı içerisinde askeri sınıf yani yönetenler ve yönetilenler olarak iki ana grup öne çıkıyor. Reaya yani yönetilenler vergi ödeyen sınıftır. Padişah ile birlikte ülkeyi yöneten askeri sınıf, vergiden muaftır. Vergiden muaf olmaları, bu sınıfın zenginleşmesinde önemli bir unsur olmuştur.

Osmanlı toplum yapısı kaça ayrılır? Osmanlı toplum yapısı iki ana sınıf barındırır. Kısaca, Osmanlı Devleti’nde yönetenler ve yönetilenler olarak iki grup vardır. Yönetenler grubu kendi içerisinde Padişah ve askeri sınıf olarak ikiye ayrılıyor. Osmanlı toplum yapısı içerisinde yönetilenler olarak adlandırılan grup vergiden muaftır. Yönetilen kesim ise Osmanlı’da vergi yükünü sırtlayan sınıftır. 1450-1550 yılları arasındaki klasik dönem, bu sınıflı yapının net olarak görüldüğü bir dönemdir.

İttihat ateşi 

Osmanlı toplum yapısında asker

Osmanlı toplumunda asker, sınıfsal olarak yönetenler arasında yer alıyor. Askeri sınıf ise kendi içerisinde ikiye ayrılıyor. İcrai askeri zümre ve ulema zümresi diye iki ayrılır. Her iki askeri zümrenin de kendisine özgü toplumsal ve yapısal özellikleri vardır. Osmanlı Devleti’nin yönetiminde iki zümrenin de görevleri birbirinden farklıdır. Bunun yanı sıra, her iki zümrenin de Padişah’a karşı sorumlulukları ve tutumları farklılık gösterir.

Sudanlı Zenci Musa kimdir?

İcrai askeri zümre

İcrai askeri zümre, yönetim ve askerlik gibi yürütme işlerini ele alır. Bu zümre, Padişah kulu olarak kabul edilir. Bu zümre, Padişah’ın buyruklarını koşulsuz ve şartsız yerine getirmek durumundadır. Padişah, bu zümreden herhangi birinden memnun olmaz ise herhangi bir neden göstermeden onu azletme hakkına sahiptir. Ayrıca Padişah’ın icrai askeri zümre içerisinde birini yargılamadan cezalandırma hatta siyaseten katl yani öldürtme yetkisi vardır. İcrai askeri zümre, genellikle devşirmelerden oluşur. Sipahi, yeniçeriler ve sadrazamlar genellikle bu zümreden seçilirdi.

Osmanlı toplum yapısı

Osmanlı toplum yapısı

İcrai askeri zümre mensubu kimseler büyük servetler edinme imkanı bulurlardı. Ancak siyaset katl sonrasında serveti ailelerine verilmezdi. Osmanlı Devleti, bu kimselerin servetlerine el koyardı. Bu nedenle, ölümleri sonrasında veya görevden alınmaları sonrasında servetlerini kaybetmemek için tüm servetlerini vakıflara aktarırlardı.

Çaldıran Savaşı önemi ve sonuçları

Ulema zümresi

Osmanlı toplum yapısı içerisinde ulema zümresi, din, eğitim ve adalet işlerinden sorumluydu. Padişah, ulema zümresini yargılayamadan  cezalandıramazdı. Bu özellikleri bakımından icrai askeri zümreden daha üstündür. Yargılanmadan cezalandırılmadıkları gibi, servetleri de ailelerine miras olarak kalırdı. Bu nedenle, uzun vadede soylu ve varlıklı bir sınıf olarak devamlılık sağlayabildiler. Ulema sınıfında devşirme kökeni söz konusu değildir. Bu sınıf, Türk ve kesinlikle Müslüman bir aileden gelirlerdi.

Osmanlı toplum yapısı

Osmanlı toplum yapısı

Ulema zümresine mensup biri vefat ettiğinde edindiği büyük serveti mirasçılarına verilirdi. Bu bakımdan aristokrat bir sınıf olarak ele alınabilir. Bu zümre ise Osmanlı toplum yapısı içerisindeki aristokrat kesim denebilir. Babadan oğula geçen toplumsal statü, Osmanlı Devleti’nin çöküş sürecinde beşik ulemalığı sistemine kadar uzandı. Yani, ulema sınıfındakilerin oğulları henüz beşikteyken devlet görevi verilerek genç yaşında yüksek bir mevkiye ulaşması sağlanırdı.

Karlofça Anlaşması önemi ve sonuçları

Osmanlı Devleti’nde halk ve Tımarlı Sipahi

Osmanlı Devleti’nde halk yani yönetilen kesim, vergiden muaf değildi. Ancak Padişah, ulema zümresi ve icrai askeri zümre, Osmanlı’da vergiden muaftır. Halk genellikle tarım, esnaflık ve az da olsa şehirlerarası ticaret ile meşgul idi. Osmanlı Devleti’nde toplumsal yapıda ve ekonomide Tımarlı Sipahi önemli bir role sahipti. Ancak Amerika kıtasının keşfi sonrasında Osmanlı ekonomisi derin bir yara aldı. Amerika’dan gelen ucuz mallar ve madenler, parasal olmayan ekonomi için telafi edilemeyen kayıplara neden oldu. Zanaatkar ve çiftçinin üretim maliyeti ve satış fiyatları, Amerika’dan gelen ürünler ile yarışabilecek düzeyde değildi. Tımarlı Sipahi sisteminin bozulmasında da bu önemli bir etken oldu.

Osmanlı toplum yapısı

Osmanlı toplum yapısı

Tımarlı Sipahi düzeninin bozulması ile birlikte, Osmanlı Devleti’nde merkeziyetçilik yerini adem-i merkeziyetçiliğe bıraktı. Osmanlı yönetimi, yönettiği topraklardaki sıkı kontrolünü gevşetmek zorunda kaldı. İstanbul dışındaki vilayetlerde oluşan otorite boşluğu ile feodal sınıf ortaya çıktı. Taşra eşrafında kontrol büyük ölçüde feodal liderlere geçti.

Facebook sayfamızı takip ediniz

Herkes Dergisi Resmi Facebook Sayfası

İlgi çeken kısa yazılar:

İttihat ve Terakki Partisi ve tarım

Enuma Eliş, Tanrı Marduk’un Hikayesi!

Organik Gıda

Kasımiye medresesi ve Hayat Havuzu

Abdülhamit’e kadar Osmanlı Sultanları

Hintlilerin ve Parsilerin ölü gömme gelenekleri

Bireyci anarşizm ve John Locke

Türkiye Cumhuriyeti’nde Yahudiler