İttihat ve Terakki Cemiyeti amacı

İttihat ve Terakki Cemiyeti amacı ve kuruluşu

İttihat ve Terakki Atatürk ile bağlantılı mı sorusuna gelmeden önce İttihat ve Terakki Cemiyeti amacı ve kuruluşu bakımından incelenmelidir. İttihat ve Terakki üyeleri ve örgütlenmesi bütünsel bir ahenk içerisinde değildir. 1876’da Kanuni Esasi’nin ilan edilmesinden 1 sene sonra 1877’de 2. Abdülhamit tarafından Mithat Paşa’nın sürgüne gönderilmesi ile başlayan baskıcı rejim süreci, İttihatçı hareketin doğuşunda etkili oldu. İkinci Meşrutiyet temellerini atan cemiyetin kurucuları, İshak Sükuti, Mehmet Reşit, Abdullah Cevdet, İbrahim Temo ve Hüseyinzade Ali idi. Askeri Tıbbiye öğrencisi olan bu gençlerin kurduğu örgütün ismi ilk zamanlarda İttihad-ı Osmani idi.

İttihat ve Terakki Cemiyeti amacı ve kuruluşu bakımından Osmanlı Devleti’ni yaşatmayı esas alan bir cemiyet olarak var oldu. İttihat ve Terakki Atatürk gibi liderleri de bünyesinden çıkarmayı başaran bir Aydınlanma temsilcisidir. İkinci Abdülhamit baskı rejimi inşa ettiğinde 1877 itibari ile özgürlükçü hareketler baş gösterdi. Mithat Paşa’nın sürgüne gönderilmesi ve öldürülmesi, İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin İkinci Meşrutiyet‘e kadar gidecek olan sürecinin temel taşını oluşturuyor. Özellikle Ahmet Rıza ve İbrahim Temo ağırlıklı bir yapısı olan cemiyet, ilerleyen süreçte Prens Sabahattin ve kardeşinin etkisi ile iki kutuplu bir yapıya bürünüyor. Birinci Jön Türk Kongresi de Prens Sabahattin ve arkadaşlarının liberal ve ademimerkeziyetçi yaklaşımının etkisinde gerçekleşmiştir. İttihad-ı Osmani ismi ile kurulan cemiyet, zaman içerisinde Askeri Tıbbiye sınırlarının dışına çıktı. Hatta uzun yıllar Osmanlı Devleti sınırları içerisindeki faaliyetlerinden çok Avrupa ve Mısır faaliyetleri ağır basmıştır.

Osmanlı toplum yapısı

İttihat ve Terakki Cemiyeti amacı

Osmanlı Devleti’nin toprak kayıpları ve Avrupa devletleri nezdinde itibarının kalmaması, Osmanlı Devleti’nin eğitimli kesimi tarafından kaygı ile takip edildi. İkinci Mahmut dönemi ile başlayan eğitim reformları, İkinci Abdülhamit döneminde meyvelerini vermeye başladı. İkinci Abdülhamit ise eğitim reformlarını daha da gelişitirerek, Osmanlı Devleti’nin ikbalini kurtaracak olan kuşağın eğitim koşullarını hazırladı. İttihat ve Terakki Cemiyeti amacı bakımından Saltanat yanlıları ile farklılık göstermiyordu. Namık Kemal‘in muhalefet edebiyatı, fikir anlamında Yeni Osmanlılar olarak adlandırılan grubun beslendiği önemli kaynaklar arasında yer alıyor.

İttihat ve Terakki Cemiyeti amacı bakımından Osmanlıcı bir tutumdadır. Hatta Osmanlı Devleti’nin Ermeni Olayları ile karşılaştığı 1889, aynı zamanda İttihad-ı Osmani Cemiyeti‘nin de kuruluş tarihidir. Ermeniler ilk defa ayrılıkçı ayaklanmalar başlattığı dönemde İttihatçılar da devleti ayakta tutabilmek için harekete geçme kararı aldı. Ermeni milliyetçiliği Anadolu topraklarında sert bir şekilde hissedilirken özellikle Türk, Kürt ve Arnavut kökenlilerin oluşturduğu cemiyet, Osmanlı Devleti’ni yaşatabilme amacı ile faaliyete geçti.

İttihat ve Terakki Cemiyeti amacı

İttihat ve Terakki Cemiyeti amacı

İttihat ve Terakki Cemiyeti ve sonrasında kurulan İttihat ve Terakki Partisi, Osmanlı Devleti’ni nasıl yaşatabiliriz düşüncesi ile siyaset yapıyorlardı. 1915’e kadar devam eden Ermeni Olayları boyunca İttihatçılar Ermenilere karşı sert bir tutum sergiledi ve taviz vermekten kaçındılar. Osmanlı Devleti’nin özellikle Rumeli ve Anadolu’da toprak kayıpları, halkın yaşamını tehdit eden gelişmeler olarak algılandı. İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin dağıttığı ilk bildiride Ermeni isyanlarına ve İkinci Abdülhamit yönetiminin idaresizliğine vurgu yapılıyor.

Halk, Ermenileri terbiyeye çalışacağına, devlet kapılarını müstebitlerin başına yıkmaya çağırıyor.

İkinci Abdülhamit yönetiminin zulüm, isdibdat ve idaresizlik sorunları nedeni ile Ermeni isyanlarının çıktığı savunuluyordu. Ermenilere karşı devlet makamlarında hoşgörü sağlanması, İttihatçılar tarafından devlet tarafından ödüllendirilmeleri olarak ifade ediliyordu.

Birinci Haçlı Seferi

İttihat ve Terakki Cemiyeti kuruluşu

Uzun süre okumalar ve yazılar ile devam eden çalışmalar, Fransız Devrimi’nin 100. yılında yani 1889’da İttihat ve Terakki Cemiyeti kuruluşu gerçekleşti. Tarih olarak devrimin 100. yılının seçilmesi, senelerdir birlikte hareket eden gençler açısından tesadüf değildi. 1879 yılından 1889 tarihine dek cemiyet okuma çalışmalarından öteye gitmeyerek pasif kalmayı tercih etmişti.

İttihat ve Terakki Cemiyeti amacı

İttihat ve Terakki Cemiyeti amacı

Tıbbiyeli öğrenciler tarafından kurulan cemiyet, İtalyan ihtilalci Carbonari örgütünden esinlenerek hücre halinde örgütleniyordu. İkinci Abdülhamit’in baskı rejimi karşısında ifşa olmamak için gizli bir yapılanma şekli, İbrahim Temo tarafından ortaya atıldı. İbrahim Temo’nun memleketi Arnavutluk ziyareti sırasında İtalya’ya gittiğinde mason locasında tanıştığı Carbonari örgütünden esinlenerek bunu cemiyette uygulamaya karar vermesi, Osmanlı Devleti’nin tarihi değiştirdi. Cemiyet uzun yıllar iç eğitim olarak adlandırılan toplantılar ötesinde hiçbir eylem yapmaması, birçok kesim tarafından pasiflik ve hımbıllık olarak algılanıyor. Ancak İttihatçılar gerekli güce ve etkiye ulaşmadan harekete geçmeyerek cemiyetin ayakta kalmasını sağladı.

Facebook sayfamızı takip ediniz

Herkes Dergisi Resmi Facebook Sayfası

İlgi çeken kısa yazılar:

Humpty Dumpty “Sözcüklerin Efendisi” 1. bölüm

İttihat ateşi

Enuma Eliş, Tanrı Marduk’un Hikayesi!

Karlofça Anlaşması önemi ve sonuçları

Yakup Cemil kimdir?

Sudanlı Zenci Musa kimdir?

Altun yumurtlayan tavuk

John Stuart Mill ve liberalizm

Hegemonya ve sömürgecilik üzerine