Sosyalizm ve çeşitleri

Sosyalizm ve çeşitleri incelenirken tarihsel ve iktisadi açıdan ele alabilmek gerekiyor. Modern sosyalist teorisyenler, kapitalizmin servet yaratmanın tek güvenilir aracı olduğunu kabul etmeye hazır. Keynezyen tezler veya sosyal piyasa fikirleri, kapitalizm ile orta yol bulmaya hazır. Marksistler ise kapitalist ekonomik altyapıya reddiye konusunda taviz vermemeye dikkat ediyor. Modern sosyalistler kapitalizmi ortadan kaldırmaktan ziyade insanileştirme çabası içerisinde. Sosyalizm çeşitleri ve özellikleri nelerdir? Karl Marx, özel mülkiyet ve sosyalist toplum örgütlenmesi hakkında yeterli bilgiye sahip miyiz? Devlet sosyalizmi ve piyasa sosyalizmi nedir?

Sosyalizm ve çeşitleri incelemelerinde kapitalizm eleştirisi ve tarihsel perspektif önemlidir. Günümüzde modern sosyalizm teorisyenleri dahi kapitalizmin servet yaratmanın en güvenilir ekonomik araç olduğunu kabul ediyor. Sosyalizm içerisindeki parçalı yapı, kapitalizmi kabullenmede önemli bir özellik oldu. Modern sosyalizmin kapitalist ekonomi yaklaşımı, kapitalizmi ortadan kaldırmanın değil, yenileme ve insanlileştirmenin yollarını arıyor. Bu yüzden Keynezyen ekonomi yaklaşımları modern sosyalistler arasında kabul görüyor. Sosyal piyasa ve piyasa sosyalizmi fikri bu şekilde destekçi kazandı. Gelenekçi sosyalistler, sosyalizmi niteliksel bakımdan kapitalizme alternatif ekonomi modeli olarak gördüler. Piyasa kapitalizmine alternatif yaratma çabası içerisine girdiler. Karl Marx, özel mülkiyet yaklaşımı ile kapitalizmde gedik yaratmayı hatta yıkmayı amaçladı. Karl Marx güçlü piyasanın yerine toplumun ihtiyaçlarının geçebileceğini empoze etti. Sosyalist çalışmalar içerisinde iki farklı sosyalist ekonomi modeli geliştirildi. Devlet sosyalizmi ve piyasa sosyalizmi ortaya çıktı.

Musul sorunu ve Nasturi ayaklanması

Sosyalizm

Sosyalist modellerin ortak noktası, piyasa mekanizmasının yerinin bir iktisadi planlamayla değiştirilebileceği ve değiştirilmesi gerektiğidir. Bu fikir etrafında sosyalist modeller geliştiriliyor. Sosyalizm niteliksel bakımdan kapitalizmden daha üstün tutulmuştur. Kapitalizme alternatif oluşturma çabaları, sosyalizmin hem ahlaki hem verimlilik bakımından kapitalizmden daha üstün olduğu varsayımı üzerine inşa edilmiştir.

sosyalizm

sosyalizm

Karl Marx, gelecekteki sosyalist toplum örgütlenmesine alternatif bir proje ortaya koymadı. Marx, çok sayıda ilke oluşturmakla sınırladı. Marx, özel mülkiyetin yok edileceğini ve özel mülkiyetin dikte ettiği güçlü piyasanın sundukları değil, toplumun ihtiyaçlarının ekonomiyi inşa edeceğini savundu.

Brezilya’da sömürgecilik ile savaşa hazırlık süreci

Sosyalist ekonomi modeli

Sosyalistler farklı ekonomi modelleri geliştirdi. Sosyalist ekonomi modelleri arasında en yaygını devlet sosyalizmi oldu. Oysa Karl Marx devlet sosyalizminden uzak durdu. Marx kendisini 20. yüzyılın Sovyet ekonomisini oluşturan devletin kamulaşması ve merkezi planlama yapmasından uzak soyutlamıştı. Ancak 20. yüzyıl koşulları ve kapitalist şartlarda ayakta durmaya en uygun model olarak devlet kapitalizmi görüldü. Yugoslavya lideri Tito tarafından ortaya atılan piyasa sosyalizmi, Sovyetler Birliği ve Yugoslavya’nın fikirsel ve siyasal ayrılığı sonrasında ortaya atıldı. Hatta 1956’da Sovyetler’in Macaristan’da bastırdığı isyan sonrasında, Macar ekonomisinde de piyasa sosyalizmi uygulandı.

sosyalizm

sosyalizm

Sosyalist piyasa ekonomisinin temel özelliği, piyasa rekabetine karşı öz yönetimi dengede tutma çabasıdır. Bu yaklaşım dönemin Sovyet teorisyenleri tarafından kapitalizmin yeniden düzenlenmesi olarak algılanmadı ve aktarılmadı. İktisadi teşebbüsler işçiler tarafından gerçekleştirildiği ve ortada sömürü durumu olmadığı için sosyalizme aykırı olarak algılanmadı.

Facebook sayfamızı takip ediniz.

Herkes Dergisi Resmi Facebook Sayfası

İlgi çeken kısa yazılar:

Çin’in Orta Doğu’da enerji politikaları

Bu şehir beni fırlatırken içim sendeliyor

Kürdistan mı tehlike yoksa Kürdistan hayali mi

Benim Öyküm – 3. Bölüm

Hey taksi!