Sosyal demokrasi

Sosyal demokrasi ve Türkiye

Sosyal demokrasi, çok farklı anlamlar taşıyor. Sosyal demokrasi kökeni, Ortodoks Marksizm ile ilintilidir. Siyasi demokrasi ve demokratikleştirici üretken zenginlik amacı arasındaki ayrımı vurgulamak amacı ile geliştirilmiştir. 19. yüzyılın sonlarındaki Marksist siyasi partiler, kendilerini sosyal demokrat partiler olarak tanımladılar. 1875’te Almanya’da kurulan Alman Sosyal Demokrat Parti, 19. yüzyıl sosyal demokrat partilerine en iyi örnektir. 20. yüzyılda pek çok Marksist hareket, parlamenter sistem içerisinde kalmayı da denemiştir. Parlamenter bir taktik izlemek, barışçıl yollar ile sosyalizm hedefine ulaşmanın bir yolu olarak görülmüştür. Sosyal demokrasi nedir? Sosyal demokrasi ve Türkiye ne zaman aynı çizgide buluştu? Bülent Ecevit ve sosyal demokrasi ilişkisi nasıl gelişmiştir?

Sosyal demokrasi, çok farklı anlamlar ifade etmektedir. Sosyal demokrasi nedir sorusunun yanıtı farklı açılardan farklı biçimde yanıtlanıyor. Marksist ideolojilere göre, sosyal demokrasi sosyalizme gidilen yolda tercih edilen barışçıl ve parlamenter bir yöntemdir. Liberal ideolojilere göre ise sosyal demokrasi toplumdaki refah düzeyini sağlamanın ve iktisadi adaletsizliği ortadan kaldırabilmenin bir yöntemidir. 19. yüzyılın sonlarına doğru Almanya’da sosyal demokrat partiler baş göstermiştir. Alman Sosyal Demokrat Parti, 1875 yılında kurulduğunda sosyalizmi uygulayabilmek için barışçıl ve parlamenter bir yöntem uygulama yoluna gitmiştir. 20. yüzyılın başında Almanya, Fransa ve İngiltere’de Marksist ideoloji içerisinde barışçıl yöntemleri tercih eden siyasi partiler kurulmuştur. Bülent Ecevit dönemi öncesinde Türk siyasi tarihinde sosyal demokrasi gündeme gelmemiştir. Bülent Ecevit yönetimindeki CHP, kendisini sosyal demokrat parti olarak tanımlamıştır. Nitekim, Kemal Kılıçdaroğlu dönemi CHP yönetimi de, CHP’yi sosyal demokrat parti olarak tanımladı. Sosyal demokrasi ve Türkiye, 1973 yılına dek fiili bir birleşme yaşamamıştır.

Sosyal Liberalizm

Sosyal demokrasi ve Türkiye

Türkiye, siyasi partilerin toplumsal sınıflar üzerinden kendisini şekillendirdiği bir ülkedir. Türkiye’de Cumhuriyet Halk Partisi, 1. Siyasal Elit‘i temsil ediyordu. Sivil asker bürokratların hakimiyetinde bir yönetim benimsemiştir. Demokrat Parti ise 2. Siyasal Elit‘in temsil edildiği bir siyasi partidir. Demokrat Parti, toprak sahipleri ve tüccar sınıfın talepleri üzerine yoğunlaşmıştır. Cumhuriyet Halk Partisi ise sivil asker bürokratlar ve memurların hegemonyasında kalmıştır. Ancak her iki parti de toplumdaki gelir dağılımındaki adaletsizliği üzerinde durmamıştır. 1957’de Metin Toker‘in kendisi yerine önerdiği genç gazeteci, Türkiye’de sosyal demokrasi fikrini uygulamak için kolları sıvamıştır. Bu genç gazeteci ise Bülent Ecevit’tir.

Machiavelli kimdir? Machiavelli Prens sözleri

Sosyal demokrasi

Yükselen devrimci sosyalizm akımının aksine demokratik sosyalizm fikrine yönelmiştir. Ancak devrimci sosyalizm, parlamenter sosyalizm akımının demokrasi tanımını sağlıksız bulmaktadır. Sosyalizmin demokrasi tanımı ile liberalizmin demokrasi tanımı arasında sıkışan demokrasi tanımını liberalizmin Truva atı olarak görmüştür. 1917 Rus Devrimi sonrasında devrimci sosyalistler kendilerinin parlamenter sosyalizm ile ayrılmasını sağlayabilmek için komunist sıfatını tercih etmiştir.

Sosyal demokrasi

Sosyal demokrasi

20. yüzyılın ortasında kavram bir kez daha anlam değişimi yaşamıştır. 20. yüzyılın ortalarından itibaren sosyal demokrat partiler, parlamenter yöntemleri tercih etmelerinin ötesinde sosyalist düşüncelerini de değiştirme yoluna girmiştir. Özellikle Avrupa’daki sosyal demokrat partiler, kapitalist ekonomik altyapıyı ortadan kaldırmaktan ziyade kapitalizmin yarattığı ekonomik adaletsizlikleri ortadan kaldırmaya yönelmiştir. Bir nevi, sosyal demokrat partiler kapitalizmin yoksul kesim üzerindeki tahribatı en aza indirmeyi ve sonrasında ortadan kaldırmayı hedeflemiştir.

Avrupa Birliği’nin askeri yapılanmaya dönüşmesi

Sosyal demokrat düşüncelerin özellikleri

Liberal demokrasi ilkelerini onaylar. Barışçıl yöntemleri benimser ve anayasal düzen içerisinde kalmayı ilke olarak kabul eder.

Kapitalizm, zenginleşmenin tek anayasal güvenceli ekonomik altyapısı olarak kabul edilir. Özellikle bu nedenle devrimci sosyalizm ile yollar tamamen ayrılır. Kapitalist iktisadi altyapı kabul edilse dahi kapitalizmin insan üzerine etkisi ve ahlaki sorunları göz ardı edilmez.

Kapitalist altyapının tahribatlarının önüne geçebilmek için devlet mekanizmasının kontrol ve denetleme yöntemleri tercih edilir. Bu yöntem sayesinde işçi sınıfının sermaye birikimi için temel hak ve özgürlüklerinden yoksun bırakılmasının önüne geçilmesi amaçlanmıştır. Devlet kamu kurumları aracılığı ile sermaye sahibi ile yoksul kesim arasında denge kurmakla yükümlendirilir. Bu konuda paternalist bir yaklaşım sergilendiği kabul edilebilir. Bir baba figürü olarak devletin yoksul kesimin ihtiyaçlarını karşılaması söz konusudur. Bu konu hakkında Tek millet muhafazakarlığı ile benzer özellikler söz konusudur.

Devletin özellikle de ulus devlet yapısının toplumdaki iktisadi ve sosyal hayatın güvencesi olduğu görüşü hakim olmuştur.

Cezayir bağımsızlık savaşı ve Cezayir’de Fransa zulmü

Bülent Ecevit ve sosyal demokrasi

1973 yılında İsmet İnönü’yü CHP Genel Kongresi’nde devirmeyi başaran Bülent Ecevit, CHP’nin kimliğini tazelemiştir. Sivil asker bürokratlar ve toprak sahipleri arasında mücadele ile geçen Türk siyasal hayatı içerisinde yeni bir dönem başlatmıştır. Kırsalda oy oranı yüksek olan Adalet Partisi Genel Başkanı Süleyman Demirel‘in karşısına çıkmayı başarmıştır. Kentte sanayileşme sonucunda yoksullaşan kentli nüfusun talepleri ile ilgilenmiştir. Kırsalda emeğinin karşılığını alamayan topraksız köylüler ve şehirlerde yoksul yaşamdan kafasını kaldıramayan işçi sınıfının sosyal ve iktisadi hakları gözetilmiştir.

Sosyal demokrasi

Sosyal demokrasi

Toplumdaki gelir adaletsizliğinin ortadan kaldırılması ve yoksul kesimin durumunun iyileştirilmesi, Bülent Ecevit dönemi için en önemli ilke olmuştur. Bu nedenle, Bülent Ecevit Türkiye’nin siyasi yapısına etki etmeyi başarmıştır. Bülent Ecevit, Türkiye’nin ilk sosyal demokrat partisini oluşturmuştur. Bu yüzden, Bülent Ecevit Türkiye’de sosyal demokrasi kavramının öncüsü olarak kabul edilir. Dolayısıyla, CHP Türkiye’nin ilk sosyal demokrat partisi olmuştur.

Herkes Dergisi Resmi Facebook Sayfası

İlgi çekebilecek kısa yazılar:

Sıradaki Tehlike: Mezhep Çatışması

Yeni Orta Doğu’da Bölgesel Güç Olmak