Çaldıran Savaşı

Çaldıran Savaşı önemi ve sonuçları

Yavuz Sultan Selim ve ordusu, 1514 tarihinde İran seferi için yola çıktı. Çaldıran Savaşı da bu seferin bir neticesidir. Osmanlı Devleti, en kuvvetli olduğu dönemde Doğu sınırlarını genişletmeyi ve İran Safevi sınırını sabitlemeyi hedefledi. 23 Ağustos 1514 tarihinde Osmanlı ordusu büyük bir zafer kazandı. Çaldıran Savaşı sonucu ve Çaldıran Savaşı önemi nedir?

Van Gölü’nün kuzey doğusunda Osmanlı ordusu ve İran Safevi ordusu karşı karşıya geldi. Yavuz Sultan Selim, 1514 yılında İran seferine çıktı. Anadolu’da toplumsal açıdan büyük bir önem arz eden bir savaş oldu. Anadolu’da mezhep sorunu ve korkusu bu dönemde keskinleşti.  Yavuz Sultan Selim, Osman sınırlarını hızlı bir şekilde genişletti. Osmanlı Devleti, Yavuz Sultan Selim döneminde halifeliği de Osmanlı Devleti’ne getirdi. Çaldıran Savaşı önemi ve Çaldıran Savaşı sonuçları Anadolu’yu kati suret ile etkiledi.

Cumhuriyet Bayramı’mız kutlu olsun!

Çaldıran Savaşı önemi

Osmanlı Devleti ordusu 100.000 kişi ile İran seferine çıktı. Safevilere karşı mücadelede çetin bir savaş yaşandı. Osmanlı’nın bu savaşı kazanmasında ordunun büyük olması kadar ateşli silahların kullanmış olması da büyük bir etki yarattı. Şah İsmail savaş esnasında henüz Şah değildi. Ancak savaş esnasında şeyh olan İsmail, Şah olduğunu ilan etti. Şah İsmail efsanesi bu savaş ile belirginleşti. Çaldıran Savaşı önemi bakımından yalnızca bir savaş değildir. Osmanlı dahilindeki Anadolu Aleviliği açısından da travmatik olmuştur.

Çaldıran Savaşı

Çaldıran Savaşı

Anadolu’da yaşayan Alevi halk üzerinden etki unsuru olmayı amaçlayan Safevi Devleti, Osmanlı içerisinde toplumsal sorunları yaratmıştır. Alevi halkı mezhepleri ve kültürlerini bir kenarda bırakma mecburiyeti doğmuştur. Bu nedenle, Yavuz Sultan Selim ve sonrasında Kanuni Sultan Süleyman, Alevi halk üzerinde baskı kurdu.

Pir Sultan Abdal‘ın yaktığı türkülere dahi sirayet etti. Açılın kapılar şaha gidelim, Pir Sultan Abdal’ın duygusal açıdan Safevileri çare olarak gördüğünün anlaşıldığı bir türküdür.

Osmanlı Devleti

Çaldıran Savaşı sonuçları

1514 tarihinde gerçekleşmesine rağmen 400 sene sonra dahi etkileri siyasal ve toplumsal açıdan hissedilen bir savaş olmuştur. Çaldıran Savaşı sonuçları bakımından kazanımlarına rağmen önemli sorunların da altyapısı oldu. Bu savaş, Yavuz Sultan Selim’in tahta geçtikten sonra gerçekleştirdiği ilk sefer sonucu çıkmıştı. Şah İsmail, tüm Şii nüfusu tek devlet çatısı altında toplamayı hedefledi. Safevi Devleti’nin bu politikası, Anadolu’da idare açısından sorun teşkil etti.

Çaldıran Savaşı

Çaldıran Savaşı

Yavuz Sultan Selim, seferi Şii köylerinin güzergahına göre gerçekleştirmesi stratejik bir hamle olarak görüldü. Olası bir Şii ve Alevi ayaklanmaları ile karşılaşmamak için bu yöntem tercih edildi.

Tımarlı Sipahi sistemi ve toprak düzeni

Doğu seferinde fetih edilen topraklar

Adana, Antep, Hatay, Urfa, Diyarbakır, Mardin, Siirt, Muş, Bingöl, Bitlis, Tunceli, Musul, Kerkük ve Erbil gibi önemli vilayetler bu sefer esnasında kazanıldı. Tarihin en büyük meydan savaşlarından birisi yaşandı. Google Maps üzerinden göstereceğimiz noktada savaş gerçekleşti.

Savaşın gerçekleştiği nokta

Fatih Sultan Mehmet döneminden itibaren ortaya konulan mezhep baskınlığı, Çaldıran Savaşı sonuçları keskinleşti. Osmanlı Devleti savaşı kazandıktan sonra emperyal bir İslam Devleti kimliğini oluşturdu. Osmanlı açısından ümmetçilik anlayışı bu savaş sonrasında yerleşti. Batı seferlerinde Osmanlı ordusunda Alevi ve Bektaşi askerler mücadele verirken, Doğu’da Alevi ve Bektaşi inancı bir tehlike olarak algılandı.

Çaldıran Savaşı

Çaldıran Savaşı

Osmanlı Devleti ile ittifak halinde olan sünni Kürt nüfus, Osmanlı taraftarı bir tutum sergiledi. Osmanlı’nın Anadolu’nun Doğu kısmını ve Irak’taki toprakları alırken sünnü Kürt nüfus önemli bir rol oynadı. Bu savaş, Osmanlı idari yapısının kapılarının sünnü Kürtlere açmıştır. Bıyıklı Mehmed Paşa, Kuyucu Murat Paşa ve İdris-i Bitlisi bu ittifak sonrasında Osmanlı’da makama getirilebilecek güce ulaştı.

Zaza ve Alevi Türkmenlerden boşalan arazilere sünni nüfuslu Kürt aşiretler yerleşti. Osmanlı Devleti’nin iskan politikası, Şii, Alevi ve Zazalara karşı önlem alma niteliği taşıyordu. Bu savaşın bir başka önemi ise Osmanlı Devleti’nin ilk defa ciddi anlamda Müslüman kanı dökmesi olmuştur. Otlukbeli Savaşı da bu savaşlar arasında yer aldı.

Osmanlı’da derin devlet

Yavuz Sultan Selim

Yavuz Sultan Selim önceki Padişah tercihlerinden farklı bir politika izledi. Selim, öncelikle Doğu seferlerini gerçekleştirmeyi hedefledi. Tahtta kaldığı kısa bir sürede Osmanlı sınırlarını arttırmayı başardı. Nitekim Doğu seferleri sonucunda Osmanlı Devleti, Halifelik makamını İstanbul’a getirdi. Halife olan ilk Osmanlı Padişahı, Yavuz Sultan Selim oldu.

Çaldıran Savaşı

Çaldıran Savaşı

Safevi Devleti’nin Osmanlı Hanedanı için bir tehdit haline alması, Yavuz Sultan Selim’in kararında etkili oldu. Osmanlı Devleti ve Safevi Devleti’nin kesiştiği noktalarda Alevi nüfus olumsuz yönde etkilendi. Anadolu’da ve Osmanlı’da mezhep sorunu bu dönemde baş göstermeye başladı. Kısa vadede Osmanlı Devleti kazançlı çıksa da, uzun vadede ciddi bir toplumsal sorun ile baş başa kaldı.

Facebook sayfamızı takip ediniz

Herkes Dergisi Resmi Facebook Sayfası

İlgi çeken kısa yazılar:

Osmanlı’da okuma yazma oranı

Avrupa Birliği üyesi ülkeler

Türkiye inşaat sektörü konusunda neden ısrarlı?

Alice Kitaplarında Darwinci Hiciv 3. Bölüm

Dünyanın en güzel camisi(1876 tarihli metin)

İttihat ve Terakki Partisi ve tarım

Osmanlı Devleti’nde İttihat ve Terakki

Güney Amerika’da oligarşi ve diktatörlük

Hegemonya ve sömürgecilik üzerine

Recaizade Mahmut Ekrem’in Araba Sevdası

Galileo Galilei hayatı kısaca