Anarşizm

Anarşizm ve liberalizm farkları

Anarşizm nedir ve anarşist kime denir sorularının yanıtını anarşizmin kurucusu kimdir sorunuyla yanıtlamak gerekiyor. Anarşizmin kuramcısı Pyotr Alekseyeviç Kropotkin anarşizmi Lyon’da çıkarıldığı mahkemede savunmasında açıklıyor. Anarşizm özgürlük anlayışı bakımından liberalizm ile ilişkilendiriliyor. Ancak anarşizm ve liberalizm farkları bakımından önemli bir yol ayrımına sahiptir. Anarşizm ve negatif özgürlük, klasik liberalizm ile yakınlığı da sembolize ediyor.

Anarşizm nedir ve anarşist kime denir sorusunu yanıtlamak için anarşizmin kurucusu kimdir sualine yönelmek gerekiyor. Anarşizmin kuramcısı Pyort Alekseyeviç Kropotkin açıklamalarını dikkate almak gerekiyor. Ünlü kuramcı, Lyon’da yargılanırken mahkemede anarşizmi dile getirdi. Anarşizm ve liberalizm farkları nelerdir? Anarşizm ve negatif özgürlük arasındaki bağ da önem taşıyor.

John Stuart Mill ve liberalizm

Anarşizm

Anarşist yaklaşım, Türkiye’de ve dünyada çoğunlukla terörizm, şiddet ve vandalizm ile birlikte anılıyor. Anarşizmin özgürlük anlayışı, devletçi yapı içerisinde düzensizlik olarak algılanıyor. Bu ideoloji, siyaset dışı bir yol tercih edilmesi anlamına geliyor. Mevcut devlet düzenini ve kurumları ortadan kaldırmayı hedeflemektedir. Devletçi teorilerde ise devletin ortadan kalkması, kaos ve kan anlamına geliyor. Bu nedenle, tüm dünyada anarşist ideoloji kavram ve algı olarak büyük bir farka sahip.

Anarşistler kendilerinin siyasi bir oluşum olarak tanımlanmalarına tepki gösterdiler. İdeolojilerinin bir siyaset olmadığını ve siyaset dışı bir yapı hedefleri olduklarını vurguladılar. Anarşistler toplumun yeni temeller üzerine inşa edilmesi gerektiğini savunuyorlar. Bu nedenle, mevcut düzeni ve siyaseti reddetme yoluna gidiyorlar. Anarşistler için anti-politik denilebilir ama kesinlikle apolitik denilemez.

Sosyal liberalizm ve Sosyal Darwinizm mücadelesi

Anarşizm ve liberalizm

Liberalizmin sosyalizm eleştirisi ve sosyalizmin liberalizm eleştirisinin birleşimi olarak da algılanabiliyor. Ancak bu bir yanılgıdır. Bu ideoloji bağımsız bir ideoloji olarak ortaya çıkmıştır. Liberalizm ile ortak noktaları bulunsa da, liberalizmin içerisinde çıkmadı. Ancak anarşistler liberaller ile özgürlükler konusunda buluşabiliyor. Klasik liberalizmin minimal devlet anlayışı ve devletin bireye müdahalesinin kabul edilebilir olmaması, iki ideolojiyi yakınlaştırdı.

Anarşizm

Anarşizm

 

Sokak hareketlerinde anarşi kelimesi sık sık gündeme getirilse de, sol hareketlerden ziyade liberalizm ile daha fazla benzerlik gösterir. Ancak anarşistler liberaller ile daha fazla ortak gayeye sahiptir. Anarşistlerin büyük bölümü liberalizmin amaçları ile benzer amaçlar peşindedir. Liberalizm, devletin bireyin hak ve özgürlüklerini kısıtlanmasını tecavüz olarak algılıyor. Devlet birey ilişkisine her iki ideolojinin de yaklaşımı benzerlik gösteriyor.

Türk Yahudiliği ve Kemalizm

Anarşizm ve liberalizm farkı

Her iki ideoloji de devletin bireye müdahalesini ve kısıtlamalarını kabul edilebilir bulmuyor. Ancak çözüm konusunda farklılık gösteriyorlar. Anarşistler devletin ortadan kaldırılması fikrini savunuyor, liberaller ise devletin minimal hale getirilmesi tezi üzerinde duruyor. Liberallere göre devlet, gece bekçisi devlet olarak tanımlanıyor. Anarşistler ise doğrudan ortadan kalkması gereken bir organizasyon olarak görüyor. Anarşistler devletin otoritesinin sınırlanması ile yetinme gibi bir gayeleri yok. Doğrudan devleti ortadan kaldırmayı amaçlıyorlar.

Liberaller demokratik anayasal hükümet sistemini ve hukukun üstünlüğünü birey özgürlüklerini koruma yolu olarak görürler. Ancak anarşistler, devlet ne kadar demokratik olursa olsun, devletin felsefi açıdan özgürlük karşıtı ve kısıtlayıcı olduğunu savunurlar.

Theodor Reik kitabı aşk ve şehvet üzerine

Pyotr Alekseyeviç Kropotkin mahkeme savunması

Beyler, anarşistler düşünce özgürlüğünün her yerde vaaz edildiği bir yüzyılda, sınırsız özgürlüğü salık vermenin görevleri olduğuna inanan yurttaşlardır. Biz özgürlük istiyoruz, yani tüm insanlar için, doğal imkansızlıklardan ve saygı duyulması gereken komşuların ihtiyaçlarından başka sınır olmaksızın, hoşuna giden her şeyi yapma; tüm ihtiyaçlarını tam olarak karşılama hakkını ve imkanını talep ediyoruz.

Anarşizm

Anarşizm

Biz özgürlük istiyoruz ve özgürlüğün varlığının, kökeni ve biçimi ne olursa olsun, ister seçilmiş olsun ister dayatılmış, ister monarşi olsun ister cumhuriyetçi, hiçbir iktidarın varlığıyla bağdaşmadığına inanıyoruz. Başka deyişle, anarşistlerin gözünde kötülük, yönetimin herhangi bir biçimde değildir. Kötülük, yönetim fikrinin kendisindedir.

Klasik muhafazakarlık ve özellikleri

Feshedilebilir özgür sözleşmenin idari ve yasal vesayetin, dayatılan disiplinin yerine geçmesini istiyoruz

Tek kelimeyle, insan ilişkilerinin sürekli olarak gözden geçirilebilir ve feshedilebilir özgür sözleşmenin idari ve yasal vesayetin, dayatılan disiplinin yerine geçmesi; bizim idealimiz budur. Dolayısıyla anarşistler, halka tıpkı Tanrı’dan vazgeçmeyi öğrenmeye başlaması gibi, yönetimden de vazgeçmeyi öğretmeyi isterler. Halk mülk sahiplerinden vazgeçmeyi de öğrenecektir. Gerçekten de zorbaların en kötüsü sizi hapse tıkan değil, sizi aç bırakandır.

Sermayenin insanlığın ortak mirası olması

Eşitlik olmadan özgürlük olmaz! Sermayenin her gün biraz daha yoksullaştıran bir azınlığın elinde tekelleştiği ve herkesin parasıyla ödenen kamu eğitimi de dahil hiçbir şeyin eşit olarak dağıtılmadığı bir toplumda özgürlük yoktur. Bizler geçmiş kuşakların işbirliğinin ürünü olduğundan insanlığın ortak mirası olan sermayenin herkesin kullanımında olması gerektiğine inanıyoruz.

Tek kelimeyle, eşitlik istiyoruz: Fiili eşitlik; herkesten yeteneğine göre, herkese ihtiyacına göre. Özgürlüğün gerekçesi olarak, daha doğrusu temel koşulu olarak “işte bizim samimi istediğimiz şey budur”.

-1882’de Kropotkin’in mahkemede yaptığı savunmanın bir kısmı.

Facebook sayfamızı takip ediniz.

Herkes Dergisi Resmi Facebook Sayfası

İlgi çekebilecek kısa yazılar:

Osmanlı Devleti’nde İttihat ve Terakki

Suriye ve Katar üzerinde İran etkisi

Modern liberalizm ve modern liberalizmin özellikleri

Organik toplum ve milliyetçilik

Tek millet muhafazakarlığı